حقایقی جذاب درباره‌ی سامانه‌ی خورشیدی ما

غولِ نگهبان ما
گرچه مشتری بزرگ‌ترین جرمِ سامانه‌ی ما است و به خاطر لکۀ بزرگ قرمز رنگِ روی خود (که طوفان دیرپایی بر سطح این سیاره است)، زیبایی خاصی دارد، اما این سیارۀ عظیم، کارایی خارق‌العاده دیگری نیز دارد… کارایی که مستقیما بر مرگ و زندگی ما تاثیر می‌گذارد!
اندازه بزرگ و کشش جاذبۀ قوی این سیاره، خرده‌ریزهای خطرناکِ باقی مانده از اجرام آسمانی را به سوی خود کشیده و آنها را از حرکت بسوی زمین، باز می‌دارد. چندی پیش شهابی کشف شد که در حال حرکت بسوی زمین، در دام میدان جاذبۀ این سیاره گرفتار آمد، جذب مدار آن شد و سپس به کلی از سامانه‌ی خورشیدی ما به خارج پرتاب شد!
01c_resize
دوستانِ کوتولۀ ما
جرمی آسمانی که گرد خورشید بگردد، شکلی تقریبا گرد داشته باشد، اجرام واقع در مسیر گردشِ خود را جذب یا دفع نکرده باشد و حتی قمرِ (ماهِ) یک سیاره محسوب نشود، در اصطلاح سیارۀ کوتوله نامیده می‌شود. گرچه بر سر نام‌گذاری و شناخت این اجرام، هنوز اختلافاتی بین دانشمندان وجود دارد، اما سامانه‌ی ما صاحب پنج دوستِ کوتوله از این خاندان است: سِرِس، پلوتون، هائومیا، ماکی‌ماکی و اریس (Xena)!
02_resize
در دامِ سیارک‌ها
همۀ ما در فیلم‌های سینمایی، سیارک‌ها را دیده‌ایم. در سامانه‌ی خورشیدی ما، دو گروه سیارک وجود دارد: گروه بزرگ اول، در فضایی مابینِ بهرام و مشتری، در گردشند و گروه دوم، سیارک‌های کوچک‌تری هستند که در سراسر سامانه‌ی خورشیدی پراکنده‌اند. اما حرکت میان این سیارک‌ها، هرگز مانند فیلمها نیست که در آن، سفینه‌های فضایی میان آنها مانور می‌دهند تا از برخورد با آنها اجتناب کنند! در واقع، سیارک‌ها در فواصل بسیار زیادی از هم در حرکتند و خطر برخورد سفاین فضایی با آنها، بسیار کم است!
03_resize
این ناهیدِ داغ!
تصور عموم بر این است که داغ‌ترین سیارۀ سامانه‌ی ما، نزدیکترینِ آن‌ها به خورشید است: تیر (عطارد)… اما واقعیت این نیست. سیارۀ ناهید (زهره) گر چه از خورشید دورتر است، اما داغ‌تر از تیر است. چرا؟ صرف‌نظر از نزدیکی تیر به خورشید، این سیاره دارای جو نیست تا حرارت خورشیدی را به دام اندازد. اما ناهید، برعکس دارای جو متراکم و ضخیمی است که حرارت تابش خورشید را در سطح سیاره به دام انداخته و مانع باز‌پخش آن در فضای اطراف می‌شود.
و البته سیارۀ ناهید، کودک سرکش سیارات است، چون در خلاف جهت سیارات دیگر به دور خود می‌چرخد!
04c_resize
پلوتو بیرون می‌رود!
زمانی که مجامع علمی اعلام کردند پلوتو، دیگر یک سیاره محسوب نمی‌شود، بسیاری از ما یکه خوردیم. از کودکی به ما آموخته بودند که پلوتو جزئی از خانوادۀ سیاراتِ سامانه‌ی خورشیدی است اما حالا، این دانشمندان نابکار، یکباره ما را با واقعیت دیگری روبرو کرده اند… خب، ما در مورد چه حقایق دیگری می‌توانیم اشتباه کرده باشیم؟
واقعیت این است که سیاره نبودن پلوتو، بیش از سی سال در میان ستاره‌شناسان محل بحث و تردید بود. اما از این قضیه کمتر چیزی به بیرون درز کرد. همچنین، پلوتو بسیار کوچک‌تر از چیزی است که ما فکر می‌کنیم. در حقیقت زمینِ ما، می تواند 170 پلوتو را درون خود جای دهد!
05_resize
صبح بخیر، عطاردی‌ها!
گرچه یک روزِ ما روی زمین در بیست و چهار ساعت تکمیل می‌شود، اما همین یک روز روی تیر (عطارد) (زمان گردش کامل سیاره به دور خود) تقریبا 58 روز زمینی به درازا می‌انجامد! در حقیقت برای اینکه ما صبح در تیر از خواب بیدار شویم، باید دو ماه صبر کنیم… اتفاقی که تقریبا در قطب جنوبِ زمین هم روی می‌دهد.
گردش تیر به دور خورشید، تقریبا 88 روز زمینی طول می‌کشد، یعنی هر سال روی این سیاره، تقریبا معادل دو روز است! اما این همۀ شگفنی تیر نیست. به خاطر نوع مدار چرخش تیر به دور خورشید، چنین بنظر می‌رسد که خورشید در آسمانِ سیاره، به جلو و عقب حرکت می‌کند!
06_resize
فصولِ خاطره‌انگیز اورانوس
شیبِ مداری سیارۀ اورانوس 82 درجه است، یعنی این سیاره یک بر شده است. این مسئله، باعث شده تا هر فصل روی اورانوس، بیست سال به درازا بکشد و آب و هوای این سیاره، بسیار متغیر باشد. اورانوس، به تازگی از زمستان طولانی خود رها شده و پای به دهه‌های بهاری خود گذاشته است، گرچه بهار اورانوس آن چیزی نیست که ما روی زمین متصوریم: این بهار در محیط بسیار سردِ اورانوس، همراه با طوفان‌های برفی و بادهای شدید است… بهاری که در آن محیط سخت و خشن، چیز غریبی نیست!
07a_resize
خورشید چاق ما!
خورشید بدون شک مهم‌ترین بخش سامانه‌ی ما است که به ما نور و گرما و زندگی می‌بخشد. اما ما در پناه آرامش آن، به آسانی فراموش می‌کنیم که این جرم آسمانی چقدر عظیم و خارق‌العاده است: خورشید به تنهایی 99 درصد جرمِ سامانه‌ی ما را تشکیل می‌دهد! مشتری و دیگر سیارات بزرگ هم باقیماندۀ این جرم را بین خود قسمت می‌کنند. زمینِ ما، چنان ناچیز است که حتی در این معادله به حساب هم نمی‌آید!
08_resize
سبکیِ هستی در ماه
نیروی جاذبۀ ماه، به خاطر جرم اندکش، بسیار کمتر از جاذبۀ زمین است. در واقع نیروی جاذبۀ زمین، شش برابر بیشتر از نیروی جاذبۀ ماه است. این به آن معنی است که شما می‌توانید روی ماه، شش برابر بیشتر از مقداری که اینجا به هوا می‌پرید، به هوا بر‌جَهید! مسلما زمان زیادی می‌برد تا انسان، روی ماه به این توانایی جدید عادت کند!
Motorcycle Details
اربابان حلقه‌ها!
بسیاری از ما زُحل (کیوان) را به داشتن حلقه‌های زیبایش می‌شناسیم، حلقه هایی که از خرده‌سنگها و تکه‌های یخ و اجرام دیگر تشکیل شده‌اند. اما در حقیقت، تمامی سیارات بزرگ واقع در سامانه‌ی خورشیدی، دارای حلقه‌هایی به گِرد خود هستند. نپتون نیز همچون زحل، حلقه‌هایی دارد که از زمین قابل دیدن نیستند. حتی اورانوس (آهوره) نیز دارای نه حلقۀ درخشان و چند حلقۀ کم‌رنگ‌تر پیرامون خود است. اما تمام این زیبایی‌ها، به خاطر دوردستی آنها از زمین، برای ما قابل دیدن نیستند.
10_resize

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: